Öğrenme bozukluğu zeka geriliği değildir

 

Öğrenme bozuklukları aslında birçok problemi özetleyen bir terimdir, yani bir değil birçok öğrenme sorununu içerir. Öğrenme bozukluğu hiçbir şekilde bir zeka geriliği veya motivasyon eksikliğiyle ilişkilendirilemez. Öğrenme bozukluğu olan çocuklar ne tembellerdir ne de zekalarında bir kusur vardır. Aslında çoğu, diğer çocuklardan farklı değillerdir. Başka bir değişle, beyin bağlantıları farklılıklar gösterir. Ve bu farklılık, bilgiyi alma ve kullanma şeklini etkileyebilir.

Özellikle, öğrenme bozukluğu olan çocuklar ve yetişkinler farklı bir şekilde bilgileri duyar ve anlarlar. Bu da yeni becerileri ve bilgileri öğrenmede ve kullanmada problemler yaratabilir. En bilindik öğrenme bozuklukları ise genel olarak okuma, yazma, matematik becerilerinde problem çözme, dinleme ve konuşma gibi alanlarda görülür.

Öğrenme bozukluğu olan çocuklar da başarabilirler!

Sizler, ebeveyn olarak zor bir durum karşısında olduğunuzu düşünebilirsiniz. Hiçbir anne ve baba çocuğunun bu zorlukların içinde kaldığını görmek istemez. İleride bu tür sorunların çocuğunuz için nelere dönüşeceğini veya okul hayatında nasıl başarılı olacağını sorgulayabilirsiniz.

Ama unutmamanız gereken en önemli etken şudur; öğrenme bozukluğu olan çocuklar diğer çocuklar gibi zekidirler. Tek ihtiyaçları, onlara ve öğrenme biçimlerine uyarlanmış kontrol altında bir düzendir. Öğrenme bozuklukları hakkında genel olarak daha çok bilgilenerek ve özellikle çocuğunuzun öğrenme güçlüğüne odaklanarak, hem okul hayatında, hemde kişisel sosyal hayatında ona yardımcı olabilirsiniz.

Öğrenme bozuklukları olan çocuklarda tehlike çanları ne zaman çalar?

Çocuğunuzun öğrenme güçlüğü için bir bireysel yardım gerektiğini düşünüyorsanız, vakit kaybetmeden bunu hemen başlatın. Sorun ne kadar erken ele alınırsa çocuğunuza en yüksek performansını bir an önce yakalama fırsatını  verirsiniz.

Öğrenme bozuklukları çocuktan çocuğa çok büyük farklılıklar gösterir. Bir çocuk okumada sorun yaşayabilir, başka bir çocuğun ise okumasında problem yoktur ama matematikte zorlanabilir. Bir başka çocuk ise etrafındakilerin ne söylediğini anlamakta güçlük çeker veya yüksek sesle konuşmaya zorlanır. Sorunlar çok farklıdır ama hepsi birer öğrenme güçlüğüdür.

Bu nedenle öğrenme bozukluklarını ortaya çıkarmak çok da kolay değildir. Bu farklılık nedeninden yola çıkarak, tanısı konulabilen tek bir belirti yoktur. Fakat bazı ön belirtiler, farklı yaşlarda daha sık görünebilirler. Bu belirtilerden daha önce haberdan olursanız, öğrenme bozukluğunu daha erken tanıyabilir ve çocuğunuza yardımcı olabilmek için önlemler alabilirsiniz.

Okul öncesi çocuklarda öğrenme bozukluklarının semptom ve belirtileri:

  • Kelime telafuzunda güçlük çekme.
  • Doğru kelimeyi bulmada zorlanma.
  • Alfabe, rakamlar, renkler, şekiller, haftanın günlerini öğrenmede problem yaşama.
  • Rutin öğretimlere ve yönergelere uyma problemi.
  • Kalem, makas kontrolü veya sınırlı alanda boyama yapmada güçlük çekme.
  • Düğme ilikleme, fermuar açma/kapama, basmalı düğmelerde ve bağcık bağlamada sorun yaşama.

5 ila 9 yaş arasındaki çocuklarda öğrenme bozukluklarının semptom ve belirtileri:

  • Ses ve harflerin arasındaki ilişkiyi öğrenmede sorun yaşama.
  • Sesleri karıştırıp kelime oluşturmada zorlanma.
  • Temel terimleri okurken karıştırma.
  • Sürekli hatalı okuma.
  • Temel matematik kavramlarını öğrenmede sorun yaşama.
  • Saati okumada ve örüntüleri hatırlamada problem yaşama.
  • Yeni beceriler öğrenmede yavaşlık.

10 ila 13 yaş arasındaki çocuklarda öğrenme bozukluklarının semptom ve belirtileri:

  • Okuma ve matematikte anlama zorluğu.
  • Açık uçlu soru ve kelimelerle sorun yaşama.
  • Okuma yazmayı sevmeme, yüksek sesle okumalardan kaçınma.
  • Kendini organize edebilme becerilerinin zayıf olması (odası, ödevleri, çalışma masasının dağınık olması vb.)
  • Sohbeti sürdürmede ve dinlemede zorluk, düşüncelerini sesli aktarmada problem yaşama.
  • Kötü yazı yazma.

Gelişim basamaklarına dikkat etmek bu tür öğrenme bozukluklarını tespit etmenize yardımcı olabilir. Bebekler ve okul öncesi çocuklar için normal gelişim basamaklarına dikkat etmek çok önemlidir. Gelişim farklılıklarının erken tespiti, öğrenme bozukluğunun bir öncü sinyali olabilir ve böylece zamanında görülen problemlerin üstesinden gelmek daha kolay olabilir.

Fakat çocuğunuz okul çağına gelmeden küçük bir gelişim uyumsuzluğu, bir öğrenme bozukluğu olduğuna kanaat vermez. Yine de uzmanlar tarafından yapılan erken tespit çok önemlidir, böylece müdahale teknikleri ileriki zamanlar için çok yardımcı olabilir.

Öğrenme bozukluklarının tanı süreci ve tespiti

Öğrenme bozukluğuna tanı koyma uzun bir süreçtir. Bu süreç sadece testlerden ibaret değildir. Uzmanlar tarafından yapılan psikolojik gelişim öykü taraması ve gözlem süreci çok önemlidir.

Tanıya yardımcı olabilecek uzmanla: çocuk psikiyatristleri, çocuk nörologları, klinik psikologlar, okul psikologları /rehber öğretmenler, gelişim psikologlar, nöropsikologlar, konuşma terapistleri, fizyoterapist ve ergoterapistlerdir.

Bazen, tanının net olması için alanları farklı olan bu uzmanların ekip olarak çalışıp, ön görüleri beraber toplamaları gerekmektedir. Ayrıca çocuğunuzun okul öğretmenine de çeşitli gözlem envanterleri iletip ondan da çocuğunuzun sınıf ortamında gözlediği görüşlerini almanız faydalı olacaktır.

Kaynaklar:

  • Isabelle Causse-Mergui, « All children are talented », Le Pommier, Paris, 2005.
  • Claude Chevrie-Müller, Juan Narbona,  «Child’s language », Masson, Paris, 1999.
  • Denise Destrempes-Marquez, Louise Lafleur, « Learning disabilities : to understand and act », Hôpital Sainte-Justine, Montréal, 1999.
  • Marie-Noëlle Metz-Lutz, « Cognitive development and learning disabilities », Solal, Paris, 2004.

 

Aysu Karaca – Uzman Nöropsikolog

Yorum Yapılmamış

Düşüncelerini Paylaş

Yukarı